Türkmenistanyň Döwlet haryt - çig mal biržasy Türkmenistanyň Prezidentiniň 29.08.1994ý. (1994-nji ýylyň iýul aýynyň 29-y) senedäki Buýrugy bilen döredildi we eksport-import amallaryny döwlet tarapyndan düzgünleşdirmek baradaky baş organyň wezipesini ýerine ýetirýän ýurduň möhüm ykdysady institutydyr. Biržanyň işiniň tertibe salynan mehanizmi onuň halkara ykdysady ulgamyna üstünlikli birikmäge mümkinçilik berýär.

Başga ýurtlara garanyňda, Türkmenistanyň Döwlet haryt - çig mal biržasynyň işiniň spektry örän giň. Ol, hakykatda köp ugurly birža bolup, söwda arkaly akyl ukybynyň obýektlerinden, sungat döredijiliginden we gozgalmaýan emläkden daşary dürli haryt-maddy gymmatlyklary kabul edýär we satýar.

Biržanyň gatnaşyjylary üçin, ýagny daşary ýurtly işewür adamlary we Türkmenistanyň telekeçileri üçin deň şertleri döretmek, haryt dolanşygyny atdyrmak we tizleşdirmek, hojalykda sarp edilýän gerekli harytlar bilen, önümçilik-tehniki önümleri we ýurduň halk hojalyk toplumynyň döwrebaplaşdyrylmagy üçin niýetlenen enjamlar bilen içki bazary üpjün etmek ýaly döwrebap lomaý bazarynyň araçysynyň we guramaçysynyň esasy wezipelerinden daşary, harytlaryň öz bahasyna baglylykda bellenilýän nyrhlarynyň laýyklygyna gözegçilik etmek, baglanyşylýan daşary söwda şertnamalaryny we Türkmenistanyň içki bazarynyň çäklerindäki şertnamalaryny döwlet tarapyndan hasaba goýmak, baglanyşylan şertnamalaryň şertlerini öz wagtynda amala aşyrmak wezipeleri hem Biržanyň üstüne goýulýar. Biržanyň hünärmentleri önümiň girizilmek we çykarylmak maksada laýyklygyna baha berýärler, harytlaryň we önümiň importyna we eksportyna täsir edýän dürli sebäpleriň derňewini edýärler.

Türkmenistanyň Döwlet haryt - çig mal biržalary baradaky” Kanunyna laýyklykda, broker ornuny almak ýa-da birža brokerleri bilen hyzmat ediş barada şertnama baglanyşmak arkaly kärhanalar we dürli görnüşdäki eýeçilikli guramalar, Türkmenistanyň we başga döwletleriň raýatlary birža söwdasynyň gatnaşyjylary bolup bilýärler.

Azat konwertirlenýän daşary ýurt pulunda tölenýän şertnamalardan daşary, biržanyň daşary ýurtly gatnaşyjylary üçin Türkmenistanyň bazarynda harytlaryň satuwyndan gelýän girdejini Türkmenistanyň banklarynyň biriniň depozit hasabynda manatda jemlemek arkaly Türkmenistanyň milli puly – manatda, tölenýän daşary söwda şertnamany baglanyşmak mümkinçiligi berilýär. Depozit hasaby biržanyň daşary ýurtly gatnaşyjylaryna harytlary biržanyň söwdalarynda Türkmenistanyň milli pulunda satyn almak hukugyny berýär.

Biržada resminamalaryň aýlanşygynyň awtomatizirleşdirilen sistemasy işleýär. Ol şertnamalaryň we resminamalaryň geçişini biržanyň maglumatlar ýygyndysyna (bazasyna) girizilmeginden başlap we olaryň hasaba alynyp müşderä berilmegi bilen gutaryp, tiz gözegçilik etmäge mümkinçilik berýär. Elbetde, türkmen harytlarynyň dünýä bazarynda berk orunlary eýelemekleri üçin wagt we ýurduň baş bazar institutynyň işiniň ähli görnüşleriniň hem-de usullarynyň kämilleşdirilmegi gerek boldy. Bu bolsa häzirki zaman şertlerinde ähli amala aşyrylýan işleriň awtomatizasiýasy bolmasa mümkin däl.

Häzirki wagtda birža söwdasynda ýurtda öndürilýän we dünýäniň 40 sany döwletine, şol sanda Turkiýä, Hytaýa, Russiýa, Birleşen Arab Emirliklerine, Eýrana, Germaniýa, ABŞ, Beýik Britaniýa, Ukraina, Şweýsariýa eksport edilýän önümçiligi satylýar. Eksportyň esasy harytlary nebit önümleri, pagta-süýüm, ýurdumyzyň dokma senagatynyň, himiýa senagatynyň önümi we ş.m. bolup durýar.

Türkmenistanyň bitaraplyk statusy, durnukly syýasy we ykdysady ýagdaý, daşary ýurt maýa goýumlary üçin ygtybarly kanunçylyk esasy daşary ýurtly maýa goýýanlary barha özüne çekýär.

Haryt - çig mal biržasynyň kanunçylyk kadalary we iş düzgünleri hemişe kämilleşdirilýär, döwrüň talaplaryny we Türkmenistan Hökümetiniň ykdysady syýasatyny nazara almak bilen laýyklyga getirilýär.

Salgy: 744000, Türkmenistan, Aşgabat ş., Arçabil şaýoly, 52

E-mail: info@exchange.gov.tm

E-mail: brokers@exchange.gov.tm

Internetde salgysy: www.exchange.gov.tm